Eens in de zoveel weken krijg ik er wel een. Een mailtje van een bruidsfotograaf, een newbornfotograaf, of iemand die al jaren families fotografeert, die schrijft dat ze al een tijdje speelt met de gedachte om uitvaartfotografie te gaan doen. En dat ze bang is dat het te zwaar wordt. Of dat ze niet weet of ze het emotioneel aankan. Of dat ze het zo graag wil maar twijfelt of het haar wel ligt.
Die twijfel is logisch. Ik heb hem zelf ook gehad, en eerlijk gezegd voel ik hem soms nog. Maar ik weet ook dat veel van de fotografen die het meest twijfelen, juist degenen zijn die dit werk goed kunnen doen. Mits ze het stap voor stap aanpakken en weten waar ze op letten moeten. Hieronder lees je hoe je begint, zonder dat je in het diepe wordt gegooid en zonder dat het werk je opvreet.
Kun je dit werk doen als je gevoelig bent?
Ja. Sterker nog: ik denk dat juist gevoelige fotografen dit werk goed kunnen doen, omdat ze afstemmen op wat er in een ruimte gebeurt. Wat ze zien, voelen ze. Dat is precies wat nabestaanden nodig hebben. Iemand die de sfeer aanvoelt, weet wanneer ze wel en niet fotografeert, en die respect heeft voor wat er gebeurt.
Tegelijk wil ik eerlijk zijn. Niet iedereen die de stap overweegt, is hiervoor in de wieg gelegd. Ook na ruim tien jaar ervaring heb ik nog opdrachten waarvan ik denk: oh, deze raakt me meer dan gemiddeld. Sommige verhalen komen heel dichtbij. Sommige situaties zijn zwaarder dan je vooraf kunt inschatten. Dat is geen probleem als je weet hoe je daarmee omgaat, maar als je weinig stevigheid hebt om op terug te vallen, kan dit werk je harder raken dan je dacht.
In de praktijk merk ik bij mezelf dat als ik aan het fotograferen ben, ik vooral met mijn vak bezig ben. Mijn techniek geeft houvast. Ik kijk naar licht, naar compositie, naar het moment. Dat parkeert mijn eigen emoties tijdelijk en geeft ruimte om er voor de familie te zijn. Pas later komt het bij mij binnen, en dat hoort er ook bij. Zoom Academy schreef hier ook al eens over: tijdens het fotograferen ben je zo bezig met je vak dat emoties automatisch op de tweede plaats komen. Bij mij werkt het inderdaad zo, en bij veel collega’s die ik ken ook.
Begin niet met je eerste uitvaart als je eerste echte stap
Een van de grootste fouten die ik fotografen zie maken is dat ze gewoon ja zeggen op de eerste uitvaart die voorbijkomt, zonder enige voorbereiding. Dat kan goed gaan, maar het kan ook een hele zware eerste ervaring worden die je voor lange tijd afschrikt.
Voor wie net begint zijn er een paar tussenstappen die het werk veel toegankelijker maken. Beelden van ervaren afscheidsfotografen bekijken, om gevoel te krijgen voor wat er gefotografeerd wordt en hoe. Je apparatuur leren op stilte, zonder flits, zonder klikgeluid. Lezen over rouw, zodat je begrijpt wat er gebeurt bij mensen die je gaat fotograferen.
Meelopen met een ervaren collega is ideaal, maar in de praktijk lastig. De meeste afscheidsfotografen nemen geen meelopers mee, omdat de familie iemand extra in de aula meestal niet wenst. Bij mij kun je wel meelopen, maar dan ben je leerling. Dat is een bewuste keuze, omdat ik vind dat meelopen met respect voor de familie moet en alleen werkt als ik weet wat ik aan iemand heb. Voor fotografen die op deze manier willen leren, is mijn mentortraject de plek waar meelopen onderdeel wordt van de begeleiding.
Wil je eerst even rondkijken voor je een traject aangaat, dan heb ik een gratis starterskit voor afscheidsfotografengemaakt. Daarin staat wat je minimaal moet weten voor je je eerste opdracht aanneemt. Een goed startpunt zonder verplichting, en als je breder wilt leren kun je via mijn Academie doorgroeien.
Hoe ga je om met je eigen emoties tijdens een opdracht?
Wat mij helpt, en wat ik ook terughoor bij andere afscheidsfotografen, zijn een paar dingen.
Je vak werkt als anker. Als je tijdens een opdracht voelt dat de emotie te dichtbij komt, kun je terugkeren naar wat je weet: licht aflezen, een goede compositie kiezen, instellingen checken. Het geeft je ademruimte om door te kunnen, zonder weg te lopen van wat er gebeurt.
Daarnaast helpt het als je je eigen rouwgeschiedenis kent en weet welke onderwerpen je triggeren. Voor de een is dat kindverlies, voor de ander suïcide, voor de ander een specifiek soort relatie. Als je weet wat jou raakt, kun je sturen welke opdrachten je aanneemt en welke je doorverwijst.
En tot slot: nazorg voor jezelf inbouwen. Niet meteen door naar de volgende klus. Een wandeling na een uitvaart, een goed gesprek met iemand die het begrijpt, of gewoon stilte.
Wat doe je na een zware opdracht?
Plan na een uitvaart bewust niet meteen een volgende afspraak in. Geef jezelf ruimte. Soms is dat een paar uur, soms een dag, soms langer als de opdracht echt iets heeft losgemaakt. Bewerk de beelden op een moment dat je hoofd erbij is. De foto’s verdienen aandacht en zorgvuldigheid, en die kun je alleen geven als je zelf ruimte hebt.
Heb je iemand met wie je kunt delen wat je hebt gezien, dan helpt dat. Bij mij is dat mijn partner. Hij maakt in zijn eigen werk ook heftige dingen mee, en daardoor kunnen we over en weer kwijt wat zwaar was. Dat klinkt misschien als geluk hebben, maar het is iets om bewust over na te denken. Een thuissituatie waar dit bespreekbaar is, maakt het werk lichter. Heb je die thuis niet, zoek dan een andere uitlaatklep. Een collega, een coach, een gespreksgroep, een goede vriend die ook in een zwaar vak werkt.
En soms is er een opdracht die langer blijft hangen dan je verwacht. Dat is niet erg, dat is menselijk. Als het te lang doorklinkt of je dagelijks leven raakt, schakel dan hulp in. Een rouwbegeleider, een coach, een therapeut. Dit werk is niet bedoeld om je te beschadigen, en je hoeft het niet alleen te doen.
Ik doe dit werk inmiddels ruim tien jaar, en het is minder zwaar dan veel fotografen vrezen. Niet omdat het lichte materie is, maar omdat ik heb geleerd hoe ik ermee omga, en omdat het ook iets teruggeeft. Dankbaarheid van families, het besef dat foto’s ertoe doen, en de ervaring dat verdriet en liefde altijd verbonden zijn. Wil je meer weten over wie ik ben en hoe ik bij dit werk ben gekomen, dan vertel ik daar meer over op de pagina over mij.
