Ik opende de map met foto’s van Melissa en bleef hangen bij het eerste wat me opviel. Zoveel jonge gezichten. Een aula vol mensen die nog een heel leven voor zich hebben, bij elkaar gekomen voor een man van 59.
Ik was er zelf niet bij. Melissa is deze dag voor me op pad geweest, in het uitvaartcentrum Oranjestede in Breda, en ze heeft het afscheid van Jos Nieuwenhuijs vastgelegd zoals ik het zelf had willen doen. Dat is het bijzondere aan dit werk: soms zie je een dag pas terug via de beelden, en toch lees je er meteen aan af wat voor mens er is losgelaten.
Zijn eigen kinderen die het woord namen
Wat me raakte, was hoeveel de jongvolwassenen zelf droegen die middag. Ze staken de kaarsen aan bij de kist. En ze spraken, alle drie. Julia, Joep en Isabel hadden ieder een eigen moment, een eigen toespraak of gedicht, een eigen lied dat daarbij hoorde. Ook Misja, zijn vrouw, sprak en las een gedicht voor.
Op de beelden zie ik wat daar tussen de woorden door gebeurde. Een hand die in een nek wordt gelegd. Een omhelzing die net iets langer duurt. Jonge mensen die elkaar overeind houden op een moment dat niemand op die leeftijd zou willen meemaken. Dat is iets waar ook ik als afscheidsfotograaf niet aan kan wennen, hoe ze voor hun eigen vader gaan staan en het woord nemen.
Er lagen tekeningen bij de kist. Kindertekeningen, met kleuren die vrolijk afsteken tegen de dag. Altijd bijzonder als er over dit soort details wordt nagedacht, als de allerkleinsten ook een plek krijgen in het afscheid.
Een afscheid met kleur en karakter
Dit was geen grijze middag. De kist was van licht, onbewerkt hout, met een groot boeket zonnebloemen erbovenop. Overal in de aula stonden bloemen, veel geel, veel warmte.
En de muziek vertelde een eigen verhaal. Van The Unforgettable Fire van U2 bij binnenkomst, via Bløf en S10, Snow Patrol, Racoon en Simple Minds, tot Heroes van Bowie aan het eind. Op de rouwkaart stond een regel van Deelder, en ook tijdens de dienst klonk zijn werk. In die keuzes hoor je een heel leven terug, een smaak, een karakter dat tot het laatste moment aanwezig blijft.
Je kunt eraan aflezen dat er goed is nagedacht over wie Jos was. Dit afscheid paste bij deze man en bij niemand anders.
Applaus bij de uitgeleide
Buiten stond een erehaag. Familie, vrienden, al die jonge mensen weer, in twee rijen tot aan de rouwauto. Het gezin begeleidde Jos naar buiten, en er werd geklapt. Applaus bij een uitvaart raakt me altijd. Het is een vorm van erkenning, een laatste dank die hardop klinkt.
Op een van de foto’s zie ik jongeren die elkaar in een kring vasthouden, hoofden tegen elkaar, armen om elkaar heen. Daarnaast een oudere vrouw die toekijkt. Twee generaties verdriet in één beeld. En daarna, zoals de familie het wilde, een samenzijn waarbij er geproost werd op zijn leven. Glazen omhoog, op Jos.
Ik hou van die beweging in een afscheid. Van de stilte bij de kist naar het applaus buiten naar een toost binnen. Verdriet en dankbaarheid hoeven niet na elkaar te komen, ze mogen naast elkaar bestaan.
Als ik deze beelden terugzie, denk ik aan de mensen die er middenin zaten. Want juist voor hen is de dag zelf vaak een waas. Degenen die spraken, zullen zich later niet alles herinneren van wat ze voelden of zagen. Daar zijn deze foto’s voor. Niet voor nu, maar voor over een jaar, over vijf jaar, als er ruimte is om terug te kijken en te zien hoeveel liefde er die dag in de zaal zat.
Dank aan Melissa, die deze middag voor me heeft vastgelegd met alle zorg die zo’n dag verdient. Wil je weten hoe ik naar afscheidsfotografie kijk dan lees je daar verder.
