In de woonkamer worden bloemen één voor één in een mand gestoken. Roze, paars en wit. Geen haast, geen woorden die het moment hoeven te vullen. Alleen handen die kiezen welke bloem waar past, en hoe het geheel langzaam vorm krijgt. Het is een ochtend in juni, regenachtig, en straks rijdt deze bloemenmand mee naar het crematorium in Breda. Hij wordt gevuld voor Jasmijn.
Jasmijn was veertien toen ze overleed. Dochter van Jolien en Allard, zusje van Eline en Thomas. Ze was ziek, er was lang voor haar gezorgd, en het afscheid kwam niet onverwacht. Dat maakt het niet minder pijnlijk, alleen anders. Er was tijd geweest om na te denken over hoe deze dag eruit zou zien. De familie koos voor kleur en voor licht. Voor de regenboog die op haar rouwkaart staat, met dat gedichtje erbij: “Kijk omhoog, ‘t is de regenboog. Voel de kleuren stralen door je mooie haren.”
Ik heb dit afscheid niet zelf gefotografeerd. Angela uit mijn team deed dat, en ze deed het zo zorgvuldig dat ik bij het terugkijken het gevoel kreeg er zelf bij te zijn geweest. Dat blijft bijzonder, hoe ik via de beelden toch het gevoel heb er zelf bij te zijn geweest. Dat maakt mij zo trots op mijn team.
Thuis, voor het officiële begint
De uren voor een uitvaart zijn vaak het minst zichtbaar, en daar gebeurt zoveel. In het huis van Jolien en Allard liep die ochtend het gewone en het ongewone door elkaar. De vaatwasser werd ingeruimd. Er werden broodjes gegeten. Eline zat op haar telefoon, zoals een zus van haar leeftijd op een doordeweekse ochtend zou doen. En tegelijkertijd werd in de kist confetti gestrooid voordat die werd gesloten. Er werden knuffels neergelegd. De mand met de bloemenband kreeg langzaam haar vorm.
Het zijn van die uren waar je later naar wil kunnen terugkijken, omdat het gewone leven zich niet laat pauzeren door verdriet. Het loopt door, en daar zit iets van troost in. Het zusje op haar telefoon, dat is ook de dag van het afscheid van Jasmijn.
De weg naar het crematorium
Het was druk in aula Brabant. Veel mensen, veel paraplu’s, een natte juni-dag waarop de straten mat glansden. Bij de kist werd confetti geblazen. Eline en Thomas bliezen samen met neefjes en nichtjes bellen, kleine kleurige bollen die even in de lucht hingen en dan uit elkaar spatten. Een ritueel dat je bij steeds meer kinderafscheiden ziet, waarbij elke bel een kus naar boven is. Kinderen kunnen het, ook als ze nog niet goed begrijpen wat ze aan het doen zijn. Misschien daarom wel.
Er waren ballonnen met confetti. Er waren knuffels die langs de kist gingen. Naast het verdriet dat onmiskenbaar in de aula hing, was er iets van een viering. Het idee dat een kinderuitvaart ook een warme viering van het leven kan zijn, naast en met de pijn, is iets wat steeds meer ouders kiezen wanneer ze voor deze onmogelijke opgave staan.
Waarom deze beelden ertoe doen
Een dag als deze komt voorbij in een waas. Dat hoor ik van bijna iedere ouder die ik later spreek. Je weet dat je er was, en tegelijk weet je niet meer precies wat er gebeurde. Wie er stond, welke hand op je schouder lag, welk neefje die ene bel blies die zo lang in de lucht bleef hangen.
Het zijn juist die kleine gebaren die op het moment zelf langs je heen gaan, terwijl ze later het meest betekenen. Een zusje dat ondanks alles even op haar telefoon zit. Een moeder die geconcentreerd een bloem in de mand steekt. Vader die over de kist buigt. De foto’s die Angela maakte vangen die laag van de dag, de laag onder de officiële momenten. Dat is wat fotografie bij een afscheid kan doen: niet het verdriet vereeuwigen, maar de liefde en de zorg die overal in dat verdriet zit te vinden zijn zichtbaar maken.
Voor Eline en Thomas zullen deze beelden over jaren misschien anders gaan praten dan nu. Voor Jolien en Allard kan er een moment komen waarop ze de foto’s openen en iets zien wat ze toen niet konden zien. Een gebaar van iemand achter hen, een uitdrukking op het gezicht van een opa, een lichtval over de bloemenmand. Dat is wat herinnering vraagt: dat iemand voor je kijkt op een dag waarop jij dat zelf niet kunt.
Voor ouders die voor deze keuze staan
Als je weet dat het afscheid van je kind eraan komt, of het is net gebeurd, dan denk je niet aan een fotograaf. Dat snap ik. Er is geen ruimte in je hoofd voor iets wat voelt als een extra ding om te regelen. En toch hoor ik later vaak: ik had niet gedacht dat ik dit zo dankbaar zou zijn.
Het afscheid van je kind mag eruitzien zoals jullie willen, met bellen, confetti, ballonnen, bloemen in welke kleur dan ook. Met de huiselijke uren ervoor en de drukke aula erna. Met een vaatwasser die nog ingeruimd wordt en een zusje op haar telefoon. Als je wilt dat iemand het voor je vastlegt, dan ben ik er. Binnen mijn team werken meerdere fotografen, zodat er bij een kinderuitvaart altijd iemand klaarstaat die het vak en het onderwerp kent. Dat ik Jasmijns afscheid via Angela mocht vastleggen en het op deze manier mocht terugzien, is iets waar ik Jolien en Allard dankbaar voor ben.
